Қордың міндеті – жоғары халықаралық стандарттарға сай болу

 

Біз «Туризм индустриясы мен спорт қолдау қорының» қазір немен айналысатыны, осы уақытқа дейін қандай жұмыстар атқарылғаны және таяу болашаққа арналған жоспарлары туралы Қордың бас директоры Асхат Сейсембекпен әңгімелестік.

 

Асхат, әлеуметтік желілерде қызығушылық танытқан адамға қор туралы ақпарат жеткілікті. БАҚ-ның қорға назар аударғандығы қуантады. Бірақ, мен басқа тақырыпта сөз қозғағым келіп отыр. Сіздің келуіңізбен, қордың алдағы басымдықтары қандай болмақ?

 

Басымдықтар, сіз айтқандай, менің бұл қызметке келуіммен іс жүзінде өзгерген жоқ. Бірінші кезекте, бұл олимпиадалық, олимпиадалық емес, ұлттық спорт түрлері бойынша федерацияларды қолдау. Біз федерациядан бөлінген барлық соманың кемінде 15%-ын балалар мен жасөспірімдер спортын қолдауға бағытталғанын қалаймыз. Біз осындай тұжырымдаманы қабылдадық, бұл біздің басымдықтарымыз.

 

-  Бірден туындайтын сұрақ – ағымдағы жылға арналған бюджет көлемі қандай?

 

- Әзірге бізде 2021 жылға демеушілік қолдау көрсету үшін бөлінетін қаражат көлемі нақтыланған жоқ. Өздеріңіз білетіндей, пандемия, мемлекет үшін де, демеушілер үшін де қиын кезең болып тұр. 

 

- Ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев кәсіби клубтарға бөлінетін бюджеттің жартысын балалар мен бұқаралық спортқа жұмсау қажет екендігін айтты. Бұл әкімдерге бағытталған сөз болды ма, әлде Сіздерге де қатысы бар ма?

 

-  Бұл, әрине, бізге тікелей қатысты. Айта кету керек, бұл өте уақытылы қабылданған, дұрыс шешім. Бұдан ең көп дегенде 3-4 клуб зардап шегеді. Бұл жерде айта кететін тағы бір мәселе, егер клубтар халықаралық жарыстарға қатысатын болса, онда оларды бөлек қаржыландырып, көбірек қолдау көрсету керек. Ал ішкі лигаларда ойнайтын клубарға миллиард екі жүз жеткілікті деп ойлаймын. 

 

-       Теңгемен ғой

 

- Әрине! Міне, бізді Самұрық-Қазына қаржыландырады, ал бұл квазимемлекеттік сектор, бұл бәрібір Мемлекеттік ақша, сондықтан да бұл бізге тікелей қатысты. Футбол және хоккейге арналған лимитті сома миллиард екі жүз.

 

- Міне, басымдықтарды анықтап алдық. Тұжырымдаманы қабылдадыңыз. Ендігі іске асыру механизмі қандай болмақ? Ол жаңа ма, әлде жақсы ескіден алынған және өңделген нұсқа ма?

 

- Іс жүзінде бәрі қарапайым. Мүмкін, барлығы қиын көрінуі мүмкін. Бұрын Қордың жұмысы қазіргідей көп жарияланбаған, онда дене шынықтыру және спорт туралы заң бар, оның ішінде бірыңғай оператор туралы 50-1-бабы жазылған. Өтінім беру ережелері бар. Сондай-ақ, жұмыста қажет бірқатар ішкі нұсқаулар жазылған, күрделі ештеңе жоқ. Бастысы, осы жобаларды қолдайтын қаражаттың болғаны. 

 

- Менің түсінуімше, қаржылық қолдауға барлық спорттық құрылымдар, яғни мемлекеттік және жекелей ұйымдар иек арта алады ғой?

 

- Иә, барлығы. Әрине, біз барлық ұсыныстарды қанағаттандыра алмайтындығымыз анық. Ол тіпті мүмкін емес. Бізде сайт бар, кез-келген адам өтініш бере алады. Ең бастысы, бұл өтінімдер, жобалар біздің талаптарға сай болуы және қаржыландыру үшін заңды негіз болуы тиіс. Екіншісі – қаражаттың болуы! Ал біз ол болады деп үміттенеміз. 

 

- Осыған дейінгі қордың бюджеті қандай болды?

 

- Мен қазір алға жүгіруден аулақпын, біз 2020 жылға арналған есепті жариялаймыз. Бірақ, мен бірден айтайын, өткен жылы бюджет 2019 жылмен салыстырғанда 80% - ға аз болды. Атап өтетін жәйт, бұл барлық федерацияларға әсер етті. Себебі де түсінікті. Жақында бізге бөлінетін қаражаттың пандемияға дейінгі мөлшеріне қайта оралатындығына үміттіміз. 

 

- Палеозой, мезозой сияқты естіледі... Иә, шынымен де пандемия спортқа ғана емес, барлығына өз әсерін берді. Асхат, ал қаржыландыру көздері қандай? Самұрық-Қазынадан басқа ақшаны қайдан аласыздар?

 

- Әрине, басты демеуші – Самұрық-Қазына. Бірақ, өздеріңіз білетіндей, Қор бюджеттен тыс демеушілік қаражаттың бірыңғай операторына айналды. Бұл жаңа бағыт. 

 

-  Бұл бағыт не береді?

 

- Біз қабылданған заңға сәйкес өз мүмкіндіктерімізді барынша пайдалануға тырысамыз. Біз ірі ұлттық компанияларға, холдингтерге, банктерге және т. б. хат жібердік.

 

- Яғни, Сіз басқа демеушілерді, басқа ақшаны тарта аласыз деген сөз ғой? Және қандай жетістіктер бар? Хаттарға жауап алдыңыздар ма?

 

- Әзірге жылдың басы болғандықтан, барлығы өз бюджеттерін енді қалыптастырып жатыр. Біз жаңа серіктестерді тарта аламыз деп үміттенеміз.

 

- Осы салада сәттілік тілейміз!

 

-  Рақмет!

 

- Ал Халықаралық істер туралы не айтасызҚандай да бір ынтымақтастық, тәжірибе алмасубар ма?

 

- Мұндай қорлардың әр елде, әсіресе батыс елдерінде бар екендігі белгілі. Бізге ұлттық лотереялардан, басқа да көздерден спортқа қаражат жинақтайтын швейцариялық қордың моделі ерекше қызығушылық тудырады. Одан бөлек, бізге Австралия қорының да тәжірибесі қызық.

 

-  Қай жағынан?

 

- Мысалы, егер мен қателеспесем, спортқа 100 доллардан асатын мөлшерде демеушілік жасасаңыз, онда оған салық салынбайды. Бұл қорлардың тарихы мен спортты қолдауда үлкен тәжірибесі бар, сондықтан біз олардың құрамдас модельдерін өз жұмысымызда барынша зерттеп, қолданғымыз келеді. Мұнда краудфандинг (бұл біздің тұжырымдамамызда бекітілген) және спорт пен туризмді қолдау үшін қаражат тартудың басқа түрлері бар.

 

-  Краудфандингті енгізу үшін шектеулер жоқ және т. б.?

- Әрине. Мен Бас директор ретінде Қамқоршылық кеңесте осы бастаманы бекіттім. Ең бастысы, автоматтандырылған жүйе қажет, және бұл тек техникалық мәселе және аз ақшаға негізделген. Біз бұл платформаны асықпай іске қосамыз деп ойлаймын. Краудфандинг – бұл кез-келген белгілі (және белгілі емес) жоба үшін ақша жинай алатын керемет нәрсе. Мысалы, балалар командасының шетелге сапарына қаражат жинауға болады. Әрине, коронавирустық індет біздің жұмысымызға түзетулер енгізді, бірақ біз жақын арада өз жолымызға түсеміз деп үміттенемін. 

 

- Біз бәріміз де үміттенеміз. Бюджет мәселесіне тағы бір тоқталсақ... Бізге ақша туралы, оның ішінде біреудің қаражаты туралы айтқан ұнайды. Егер бюджет сізге белгілі болмаса, онда сіз өз жұмысыңызды жоспарлай алмайсыз ба?

 

- Тіптен олай емес. Самұрық-Қазынамен тиісті келісім жасайтын Мәдениет министрлігі барҮкімет қаулысына сәйкес Самұрық бізге белгілі бір соманы бөледі. Біз көзді жұмып алып жүре бермейміз, көкжиекті көреміз, шамамен көлемді байқаймыз. Нақтырақ айтқанда, не жасайтынымызды шамамен білеміз. 

 

- Біз өз тарапымыздан қаржыландыру мәселелері тез арада шешіліп, қор спортқа көмектесу үшін өз жұмысын тезірек бастауын қалаймыз. Ал Қордың бас директоры қызметіне келетін болсақ, Сізді өткен жылы тағайындап, басқар деген тапсырма берді. Жалпы, қандай сезімдесіз?

 

- Қандай сезім болуы мүмкін? Бұл оңай емес екені түсінікті. Әрине, бәрін қанағаттандыру мүмкін емес, ол қанша қаласаң да болмайды. 

 

- Кешіріңіз, кімді қанағаттандыру керек? Кейбір «ағашкаларға, татешкаларға» қатысты қандай да бір міндеттемелер бар ма?

 

- Олай емес, менің айтқым келгені басқа дүние. Мысалы, шартты түрде 1000 өтінім берілді, біз өз кезегімізде сараптамалық қорытынды жасаймыз, бірақ тек 100 өтінімді немесе жобаны қанағаттандыра аламыз. Менің еркімде болса, барлығына дердік көмектесер едім. Менің орнымда басқа адам болса да солай жасайтын еді және бәрі де бақытты болар ма еді. 

 

- Қамқоршылық кеңесінің мүшелері қазақша айтқанда: «бәлішті бөлуге, көрпені өздеріне тартуға» қатыса ала ма?

 

- Қамқоршылық кеңес  біздің шешім қабылдайтын негізгі органымыз. Бұл шешімдер барынша ашық қабылданады. Сіз айтқандай, «көрпені өздеріне» тартатын жағдай жоқ. Басты міндет - бекітілген тұжырымдамалар мен ережелер аясында спортқа демеушілік жасау. Мен шешім қабылдау және қаражат бөлу бойынша жұмысты одан да түсінікті әрі ашық еткім келеді. Бұл менің тұжырымдама бекітілгеннен кейін жүзеге асырылатын екінші міндетім, екінші қадамым. 

 

-  Бұл жұмыс қандай болады?

 

- Басымдықтарға сәйкес жұмыс алгоритмін әзірлеу және бекіту. Ең басында қандай спорт (олимпиадалық, олимпиадалық емес, ұлттық және басқалар) жалпы бюджеттің қанша пайызын алатынын білуіміз керек! Сол кезде бізге де, атқарушы органға да, Қамқоршылық кеңеске де шешім қабылдау оңайырақ болады.

 

-  Ақша (тағы да ақша туралы) дегенміз есепті жақсы көретін дүние, тіпті ол бюджеттен тыс болса да...

 

- Әрине. Мен қамқоршылар кеңесі мен Самұрық алдында есеп беремін. Басқа да демеуші болады біз оған есеп береміз. Және бұл қалыпты жағдай.

 

- Егер сол демеуші өз көмегін нақты жобаға, нақты өтінімге жібергісі келсе?

 

- Біз демеушінің еркін 100% орындаймыз. Бұл біздің заңда жазылған. Ешқандай мәселе жоқ. Сонымен қатар, біз нақты жобаға бөлінген қаражаттың мақсатты пайдаланылуын бақылау міндетін өз мойнымызға аламыз. Әртүрлі жағдай орын алуы мүмкін ғой. 

 

- Қордың мақсаты  спортты дамытуға жәрдемдесу. Сізге жоғарыдан қандай да бір индикаторлар, талаптар, сандар, динамикалық өсу және т. б. қойылады ма?

 

-  Ондай жоқ. Бірақ біз бұл деректерді өзіміз иеленіп, өз жұмысымызда пайдаланғымыз келеді.

 

- Бұл үшін ресурстар қажет, атап айтқанда, интернет-сайт, әлеуметтік желілердегі беттер жұмыс істеуі керек…

 

- Иә, біздің сайт қазір жұмыс істеп тұр. Қордың қызметі туралы барлық ақпарат бар. Әлеуметтік желіде парақшаларымыз бар. Біз күн сайын қандай да бір жаңалықтар шығара алмайтынымыз түсінікті, бірақ жұртшылық қордың істері туралы білуі тиіс. Сондықтан, менің ойым, біздің техникалық мүмкіндіктеріміз бұл қызығушылықты қанағаттандырады.

 

Сондай-ақ, ағымдағы істеріміз, жоспарларымыз және т. б. туралы БАҚ-да брифингтер өткізуді жоспарлап отырмыз.

 

Ең бастысы – жұртшылық, Баспасөз және өтініш берушілер өтінімдердің жай-күйін, олардың мәртебесін көруі үшін біз барлық өтінімдердің электронды түрде болғанын қалаймыз.. Бұл жағдайда өтінімдерді қабылдаудың да, олар бойынша шешімдер қабылдаудың да барынша ашықтығы болады.

 

Біз, яғни Қор барлық стандарттарға, соның ішінде халықаралық стандарттарға сай болуға тиіспіз. Бізде автоматтандырылған базатехникалық мүмкіндіктермықты менеджмент, оңтайлы шешім қабылдайтын, әр тиынды санап, қанмен бояғандай көрсететін ашықтық болуы тиіс. Біз барлығына «мүйіз бен тұяқ» емес, заманауи, сауатты және кәсіби жұмыс істейтін қор екенімізді көрсетіп, жоғары деңгейді ұстауымыз керек.

 

- Ендеше, Сізге барлық жоспарларыңыз бен армандарыңыздың орындалуына сәттілік тілеймін!

 

Әңгімелескен, Серік Мәмбетов!

 

"Қазақстан футбол федерациясы" қауымдастығы. ...
Узнать подробнее
Қазақстан Республикасының Теннис федерациясы ...
Узнать подробнее
Қазақстан Республикасы Жеңіл атлетика федерациясы ...
Узнать подробнее
Қазақстан триатлон федерациясы ...
Узнать подробнее
Галерея